De Archieven

Bronnen komen tot leven

Laat de bronnen spreken! Dit moet de Duitse historicus Leopold von Ranke rond 1850 regelmatig hebben geroepen. Hij was een fervent voorstander van archiefonderzoek. Door zoveel mogelijk schriftelijke bronnen te verzamelen en deze aan een kritisch onderzoek te onderwerpen was het volgens Ranke mogelijk de ware geschiedenis te ontdekken. In navolging van Ranke zal ik proberen een stukje geschiedenis bloot te leggen. De illusie dat ik ooit de ware geschiedenis boven tafel zal kunnen krijgen heb ik echter niet. De bronnen zijn afkomstig van de overheid en de pers. De Javaanse contractarbeider komt hierin niet aan het woord. Door hier rekening mee te houden en gelijktijdig aandacht te besteden aan de historische context is het toch goed mogelijk om tot een benadering van de ware geschiedenis te komen.

Archiefonderzoek

Hoe verliep een gemiddelde reis van een schip met Javaanse contractarbeiders? Hoe waren de omstandigheden aan boord? Zijn de omstandigheden aan boord van schepen met Javaanse contractarbeiders te vergelijken met de omstandigheden aan boord van schepen met Afrikaanse slaven? De antwoorden op al deze vragen zijn te vinden in de archieven. Via de links hiernaast staan de archiefbronnen per thema gesorteerd.

Per thema zullen in een later stadium korte beschrijvingingen bijgevoegd worden van de historische context en de specifieke achtergronden van de bronnen. Het is namelijk niet altijd even makkelijk de archiefbronnen op een juiste manier te interpreteren. Om de bronnen goed te begrijpen is het belangrijk ze in de historische context te plaatsen. Zo hoeft een gemiddeld lager sterftecijfer onder contractarbeiders dan onder slaven bijvoorbeeld niet te betekenen dat regeringen, scheepvaart- en handelsmaatschappijen zich meer dan voorheen inzetten voor een goed verloop van de reis. Het gebruik van het stoomschip en de opening van het Suezkanaal (hoewel nog vaak de route rond de Kaap werd genomen) verkortten de reis aanzienlijk en door een toename van geneeskundige kennis was het gemakkelijker geworden om met dezelfde inzet/nalatigheid een reis beter te laten verlopen dan een eeuw daarvoor.